ตม.30 คืออะไร ใครต้องแจ้ง

ตม.30 คือแบบแจ้งว่ามีคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวเข้ามาพักอาศัยที่เคหสถานแห่งหนึ่ง ผู้มีหน้าที่แจ้งคือเจ้าบ้าน เจ้าของบ้านหรือผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรมที่รับคนต่างด้าวเข้าพัก ไม่ใช่ตัวคนต่างด้าวเอง และต้องแจ้งภายใน 24 ชั่วโมงนับแต่คนต่างด้าวเข้าพัก ตามหน้าแจ้งที่พักคนต่างด้าวของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง และมาตรา 38 ของพ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522

ตม.30 คืออะไร และต้องแจ้งเมื่อไร?

ตม.30 เป็นแบบที่ใช้แจ้งการรับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย หน้าเว็บของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองระบุว่าแบบนี้มีสองส่วน ส่วนที่สองเป็นรายชื่อคนต่างด้าวที่พักอยู่ในที่นั้น (สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง) ส่วนกฎหมายแม่บทคือมาตรา 38 แห่ง พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ที่กำหนดให้เจ้าบ้าน เจ้าของบ้านหรือผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรมซึ่งรับคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ชั่วคราว แจ้งต่อเจ้าพนักงานภายใน 24 ชั่วโมง (พ.ร.บ.คนเข้าเมือง)

เวลา 24 ชั่วโมงนับจากเวลาที่คนต่างด้าวเข้าพักอาศัย (สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง) กล่าวคือกฎหมายผูกหน้าที่ไว้กับช่วงเวลาที่คนต่างด้าวเข้ามาพักที่เคหสถานนั้น

ในทางปฏิบัติ คำถามที่พบบ่อยคือต้องแจ้งใหม่หรือไม่ เมื่อพนักงานกลับจากเดินทางต่างประเทศ หรือไปพักค้างในจังหวัดอื่นแล้วกลับมา เรายังไม่พบข้อความจากหน้าราชการที่ลิงก์ไว้ซึ่งตอบกรณีเหล่านี้โดยตรง จึงไม่ขอระบุว่าต้องหรือไม่ต้องแจ้งซ้ำ สิ่งที่กฎหมายกำหนดคือผูกหน้าที่กับช่วงที่คนต่างด้าวเข้ามาพักที่เคหสถาน และเราแนะนำให้สอบถามสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ของที่พักนั้นก่อน เพราะแนวปฏิบัติของแต่ละสำนักงานและแต่ละกรณีอาจต่างกัน

ใครต้องเป็นผู้แจ้ง ตม.30?

ผู้ที่ต้องแจ้งขึ้นอยู่กับประเภทที่พัก ตารางด้านล่างสรุปตามถ้อยคำของหน้าราชการและมาตรา 38 โปรดสังเกตว่าหน้าที่แจ้งอยู่ที่ฝั่งเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่พัก ไม่ใช่ฝั่งผู้เช่าที่เป็นคนต่างด้าว

ถ้าพนักงานต่างชาติของคุณเช่าคอนโดหรือบ้านจากเจ้าของห้อง ผู้ที่กฎหมายระบุคือเจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถาน ดังนั้นควรตกลงกับเจ้าของห้องหรือนิติบุคคลอาคารให้ชัดว่าใครเป็นผู้ยื่นจริง ซึ่งเป็นเรื่องที่ควรตกลงกันล่วงหน้า ไม่ใช่กฎใหม่

โรงแรมและอาคารที่มีบริการมักดำเนินการแจ้งไปพร้อมกับการเช็กอิน ผู้เข้าพักจึงไม่ค่อยเห็นขั้นตอนนี้ แต่กรณีเช่าคอนโดหรือบ้าน ผู้เช่าต่างชาติมักไม่รู้ว่ามีแบบนี้อยู่ คำถามว่าใครเป็นผู้ยื่นจึงมักถูกลืมจนกว่าจะมีคนถาม การยกเรื่องนี้ขึ้นมาตั้งแต่ช่วงคุยสัญญาเช่าช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาได้

แจ้ง ตม.30 ได้ทางไหนบ้าง?

หน้าราชการระบุช่องทางไว้สามทาง (สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง) ได้แก่

• นำเอกสารมาแจ้งด้วยตนเอง หรือมอบหมายให้ผู้อื่นนำเอกสารมาแจ้ง
• แจ้งทางไปรษณีย์ลงทะเบียน
• แจ้งทางระบบอินเทอร์เน็ตผ่านเว็บไซต์ www.immigration.go.th

สถานที่รับแจ้งคือสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ สำหรับท้องที่ที่ไม่มีสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง มาตรา 38 ให้แจ้งที่สถานีตำรวจในท้องที่นั้น (พ.ร.บ.คนเข้าเมือง) ส่วนในกรุงเทพมหานคร หน้าราชการระบุให้แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ที่กองตรวจคนเข้าเมือง (สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง)

เมื่อแจ้งแล้ว เราแนะนำให้เก็บหลักฐาน เช่น ใบรับแจ้ง สำเนาแบบที่ยื่น หรือใบตอบรับไปรษณีย์ลงทะเบียน เพราะหากภายหลังมีการตรวจสอบ หลักฐานเหล่านี้ช่วยแสดงว่าแจ้งแล้วและแจ้งเมื่อใด

ไม่แจ้ง ตม.30 มีโทษอย่างไร?

มาตรา 77 กำหนดว่าผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามมาตรา 38 ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 2,000 บาท และถ้าเป็นผู้จัดการโรงแรม โทษปรับอยู่ที่ 2,000 ถึง 10,000 บาท (พ.ร.บ.คนเข้าเมือง) ตัวเลขนี้เป็นระดับโทษตามตัวบทกฎหมาย จำนวนที่ถูกเปรียบเทียบปรับจริงขึ้นอยู่กับเจ้าหน้าที่และกรณี

เนื่องจากหน้าที่แจ้งเป็นของเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่พัก ผลโดยตรงจึงตกกับฝั่งนั้น อย่างไรก็ตาม ในมุมของนายจ้างและพนักงานต่างชาติ การที่ที่พักไม่ได้แจ้งอาจทำให้เกิดความยุ่งยากเมื่อต้องติดต่อสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง เราจึงแนะนำให้ตรวจสอบสถานะการแจ้งของที่พักไว้ล่วงหน้า และไม่เขียนในที่นี้ว่าเป็นเงื่อนไขของคำขออื่นใด เพราะเรายังไม่พบแหล่งทางการที่ยืนยันเรื่องนั้น

ตม.30 ต่างจากการรายงานตัว 90 วัน (ตม.47) อย่างไร?

สองเรื่องนี้มักถูกสับสนเพราะเกี่ยวกับที่พักเหมือนกัน แต่เป็นหน้าที่คนละอย่าง ตม.30 เป็นหน้าที่ของเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่พัก ส่วนการแจ้งที่พักทุก 90 วันเป็นหน้าที่ของคนต่างด้าวเอง

รายละเอียดของการรายงานตัว 90 วัน รวมถึงช่องทางออนไลน์ อยู่ในบทความลืมรายงานตัว 90 วัน ต้องทำอย่างไร ของเรา

นายจ้างที่มีพนักงานต่างชาติเช่าคอนโดหรือบ้านควรทำอย่างไร?

ข้อแนะนำต่อไปนี้เป็นแนวปฏิบัติที่เราแนะนำ ไม่ใช่ข้อกำหนดทางกฎหมายเพิ่มเติม

1. ตกลงกับเจ้าของห้องตั้งแต่ก่อนเซ็นสัญญาเช่าว่าใครเป็นผู้ยื่น ตม.30 และยื่นช่องทางใด
2. ขอและเก็บสำเนาหลักฐานการแจ้ง ไม่ว่าจะเป็นใบรับแจ้ง ใบตอบรับไปรษณีย์ หรือหลักฐานการยื่นออนไลน์ ไว้ในแฟ้มพนักงานเคียงคู่กับสำเนาหนังสือเดินทางและวีซ่า
3. เมื่อพนักงานย้ายที่พัก ให้แจ้งฝ่ายบุคคลและเจ้าของห้องแห่งใหม่ทันที เพื่อให้ผู้ที่มีหน้าที่แจ้งรู้ว่ามีคนต่างด้าวเข้าพักแล้ว
4. ใส่หลักฐานการแจ้ง ตม.30 ไว้ในเช็กลิสต์ต้อนรับพนักงานต่างชาติใหม่ ร่วมกับวันครบกำหนดของวีซ่า ใบอนุญาตทำงาน และรายงานตัว 90 วัน และทบทวนทุกครั้งที่ต่ออายุ
5. จดวันครบกำหนดรายงานตัว 90 วันของพนักงานแต่ละคนแยกจาก ตม.30 เพราะเป็นคนละหน้าที่และคนละผู้ยื่น
6. ถ้าพนักงานเดินทางไปต่างประเทศหรือพักค้างต่างจังหวัด ให้สอบถามสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ว่าต้องแจ้งอย่างไร เพราะกฎหมายผูกหน้าที่กับช่วงที่คนต่างด้าวเข้ามาพักที่เคหสถาน

ก่อนพนักงานต่างชาติคนใหม่ย้ายเข้าที่พัก เราแนะนำให้ฝ่ายบุคคลสอบถามเจ้าของห้องสามเรื่องสั้นๆ คือ ใครเป็นผู้ยื่น ตม.30 จะยื่นช่องทางใด และจะส่งหลักฐานให้บริษัทเมื่อใด จากนั้นจดคำตอบไว้ในอีเมลหรือเอกสารที่ทั้งสองฝ่ายเก็บได้ เพื่อให้ผู้รับช่วงต่อในฝ่ายบุคคลเปิดดูได้ทันทีเมื่อมีการเปลี่ยนคนดูแลหรือเปลี่ยนที่พัก วิธีนี้ไม่ต้องใช้ระบบพิเศษใดๆ และช่วยให้ทุกฝ่ายรู้ตรงกันว่าใครรับผิดชอบเรื่องใด

เรื่องที่พักเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลพนักงานต่างชาติให้ถูกต้องต่อเนื่องหลังได้วีซ่าและใบอนุญาตทำงาน ดูภาพรวมได้ที่หน้าวีซ่า Non-B และใบอนุญาตทำงาน และวีซ่าเกษียณอายุ ซึ่งรวมงานรายงานตัวและแจ้ง ตม.30 ต่อเนื่อง รวมถึงรายการที่ควรตรวจในบทความเช็กลิสต์ต่อใบอนุญาตทำงาน หากมีผู้ติดตามครอบครัว ดูหน้าวีซ่าผู้ติดตาม ด้วย

ข้อมูล ณ วันที่ 20 ตุลาคม 2569 จากเว็บไซต์หน่วยงานราชการที่ลิงก์ไว้ ระเบียบอาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรตรวจสอบกับหน่วยงานอีกครั้งก่อนยื่น

หากไม่แน่ใจว่าที่พักของพนักงานต้องดำเนินการอย่างไร ติดต่อเราได้ที่หน้าติดต่อ เพื่อปรึกษาเบื้องต้น